Sunday, April 24, 2016

Bordeaux 2015, lekker droog.

Als verwachtingen hooggespannen zijn kan het alleen maar tegenvallen. Maar in het geval van Bordeaux 2015 viel dat nogal mee. De oogst van 2015 is een zeer goede oogst die schitterende wijnen heeft opgeleverd. Dat is de kortst mogelijke conclusie na een week lang vele piepjonge 2015’s proeven.

Denis Durantou met zijn dochter Constance
Château l'Eglise-Clinet, Pomerol.

Voor de numerologen onder ons is het handig te onthouden (en misschien dat het ook wel complot-denken oproept), het rijtje grote wijnjaren deze eeuw: 2000, 2005, 2010, 2015. Lekker kort door de bocht, zo ontbreekt 2009 natuurlijk, maar goed, aan de borreltafel kan hiermee gescoord worden. Anderen wijzen op de magie van oogstjaren eindigend op 5, ook leuk, maar nog lastiger vol te houden.

Thierry Valette met de zeer levendige,
speelse Clos Puy Arnaud 2015.

Op onze strooptochten langs de châteaux op linker- en rechteroever troffen we veel blije gezichten. Het is dan zaak om tóch wat zure vragen te stellen. Dat moet je overigens niet doen als je met de marketeer van het château aan het proeven bent, want die zit daar niet op te wachten. Maar als je proeft met de wijnmaker kan het wel. En de regel is simpel: hoe beter de wijn, hoe kritischer en eerlijker de wijnmaker. Die kan het zich veroorloven.

Zeer droog groeiseizoen
Het groeiseizoen was erg goed, zeker aan het begin. De lente was warm en droog met een probleemloze bloei en aansluitend een goede en gelijkmatige vruchtzetting. De basis was gelegd. Daarna volgde een warme en vooral zeer droge zomer waarin zich gestaag kleine, geconcentreerde druiven ontwikkelden, met een stevige, dikke schil.

Ontvangst in stijl op Château Nénin, Pomerol.

Naarmate de zomer voortduurde sloeg de angst toe dat het misschien wel iets té droog zou zijn: de wegblijvende regen begon tegen het einde van juli tot waterstress te leiden. Door gebrek aan water blokkeren de processen in de plant – door het stilvallen van de fotosynthese stokt ook de verdere ontwikkeling van de druiven.

Waterstress kan onder meer tot onrijpe en daarmee te harde tannines leiden; voor de wijnmaker een punt van aandacht tijdens de vinificatie – verderop meer hierover. Diepgravende oude stokken hebben het minst snel last van waterstress. En ook de stokken op ‘koudere gronden’ (klei, rechter oever) zijn in het voordeel.

Maar gelukkig bleek de angst grotendeels onnodig, de weergoden waren 2015 opnieuw goed gestemd: eind juli en begin augustus regende het. Met bakken kwam het water uit de lucht. De processen in plant en druif kwamen snel weer op gang en zorgden voor een vlotte en gelijkmatige véraison, het verkleuren van de druiven.

Nicolas de Bailliencourt vertelt over zijn Gazin 2015.

Augustus was minder warm, met af en toe een bui, en vooral de koelere nachten hebben ervoor gezorgd dat de verder rijpende druiven voldoende frisheid behielden, iets wat goed te proeven was in de meeste van de jonge wijnen.

Het resultaat van deze hemelse zomer: een wijngaard rijk gevuld met hoogwaardig fruit. De maand juni is het meest bepalend voor de grootte van de druiven: het droge warme weer betekende zoals gezegd kleinere druiven. De opbouw van fenolische stoffen die de basis voor de tannines vormen vindt vooral in juli plaats, en met het aanhoudende mooie weer die maand is ook dat proces goed verlopen.

Regen in noordelijke Médoc
Aan het einde van het seizoen, begin september, werd het opnieuw even spannend: er was, met de oogst in zicht, regen op komst. Plaatselijk zo bleek. Het natst werd het in de noordelijke Médoc, vooral in de zogenaamde Bas-Médoc, ten noorden nog van Saint-Estèphe. En hoe zuidelijker je komt in de Médoc, hoe minder je erover hoorde. In Margaux was het al vrijwel geen issue meer, en in de Graves al helemaal niet. Ook op de rechter oever heeft regen rond de oogst geen rol gespeeld.

François Despagne geeft college over biologisch wijnmaken.
Een wijnmaker om te bezoeken. Château Grand Corbin Despagne.

Waar het regende zogen dorstige planten zich vol water, waardoor in de druif dilution optrad, verdunning, verwatering. Als opgezwollen druiven dan ook nog barsten is het einde zoek, dan slaat de rot toe en moet er direct geoogst worden om erger te voorkomen. Dit scenario heeft zich gelukkig niet voltrokken.

Want dankzij de kwaliteit – lees: stevigheid – van de druiven bracht het water geen schade toe: de druiven barstten niet. In de noordelijke Médoc heeft de regen daarom alleen het moment van oogsten wat beïnvloed: in enkele dagen onttrekt de plant het water ‘terug’ van de druiven, waarna deze weer in vorm zijn en er geoogst kan worden. En uiteraard verdampt een hoop van het water in een paar dagen.

Château Lafleur 2015 en Pensées de Lafleur 2015, Pomerol.

Ook is het zo dat beter gelegen en beter beheerde wijngaarden beter af zijn: denk aan goede drainage, maar ook aan de mate van natuurlijkheid van de wijngaard. Een wijngaard met gras en diep gravende wortels heeft meteen al twee voordelen: het gras absorbeert en drinkt het water, en het resterende water komt minder snel bij de dieper gelegen wortels. In een kale wijngaard met oppervlakkige wortels zuigen de planten zich meteen vol water… met alle gevolgen van dien.

Enfin, overal in Bordeaux is uiteindelijk onder vrij tot zeer ideale omstandigheden geoogst. En daar sta je dan met je zure vragen. Was er dan echt niets om over te mopperen? Nou, misschien toch.

Tanninen en zuren
Met het proeven van de vele primeurs viel van alles op: bijvoorbeeld dat vrijwel alle wijnen à point zijn, los van stijlverschillen. Echt groene of serieus overrijpe (jammy) wijnen kom je niet tegen. En het viel op dat 2015, ik zei het al, vaak een mooie frisheid heeft. En dat het fruit zo uitbundig en aantrekkelijk is. Maar ook, en daar komt ie: dat in enkele gevallen de tannines behoorlijk dominant zijn. Waarom is dat?

Het zit ’m in de zelfbeheersing van de wijnmaker. Don’t push your luck. Bij een mooi jaar als 2015 is het voor sommigen – blijkbaar – te verleidelijk om toch nèt wat later te oogsten, en om bij de vinificatie toch iets meer concentratie en structuur na te streven. Wellicht om dit jaar die monumentale wijn te maken die de concurrentie doet verbleken? Geen goed plan.

Olivier Bernard en Rémi Edange zetten de 2015's klaar
bij Domaine de Chevalier, Pessac-Léognan. Gaaf.

Bordeaux 2015 is rijk, met veel suikers en dus veel alcohol. Een eigenschap van alcohol is dat het tijdens de vergisting tannines aan de druif onttrekt. Als je dan ‘te hard aan de wijn werkt’ – dat is: de inweking te veel stimuleert door bijvoorbeeld te enthousiast rémontages toe te passen – onttrek je te veel tannines aan de druiven. En niet alleen aan de druiven: tannines worden door de alcohol ook onttrokken aan nieuw hout. De vaak gehoorde logica om juist bij een rijk jaar als 2015 meer nieuw hout te gebruiken, omdat zo’n rijke wijn het zou kunnen hebben, pakt in feite averechts uit: de alcohol zuigt de tannines uit het nieuwe hout. Het resultaat is bepaald geen feest.

Juist daar vind je de verschillen. Ik zoek naar de beheersing, de elegantie, de transparantie. Natuurlijk horen de tannines in deze baby-wijnen aanwezig zijn, maar ze moeten wel goed zijn, rijp zijn, en zeker niet pijnlijk drogen in de mond.

Blandine de Brier Manoncourt, Château Figeac.

Ook over de zuren valt nog iets te zeggen. Zoals opgemerkt hebben de meeste 2015’s een mooie frisheid, maar diegenen die de oogst uitstelden – wat wellicht leek te kunnen met deze topdruiven in hun stevige schil – zagen de zuurgraad van hun druiven rap dalen. Een wijn boet dan in aan frisheid, en kan minder evenwichtig en energiek overkomen.

Bordeaux 2015 groot jaar
Maar laat duidelijk zijn: uiteindelijk zijn dit werkelijk kanttekeningen in de marge. Het grote verhaal is een mooi verhaal over een super seizoen, en schitterende wijnen. We hebben zoveel moois geproefd dat het lastig is de lijst met aanraders binnen de perken te houden.

Vieux Château Certan, Pomerol. Kom maar door.

Het jaar 2015 was ook het jaar van Paul Pontallier, directeur van Château Margaux die een week voor de start van de primeur-week overleed, veel te jong. Zijn laatste wapenfeit: de briljante, zeer verfijnde Margaux 2015. Pontallier heeft aan deze wijn nog volop kunnen meewerken. Ook de zeldzame witte Margaux is heel bijzonder. Sowieso is Margaux een appellation met veel schitterende wijnen dit jaar.

Zuidelijker, in de Graves, heeft de oogst onder zeer goede omstandigheden plaatsgevonden en zijn er werkelijk grootse wijnen gemaakt. Hetzelfde geldt voor Saint-Emilion en Pomerol. Maar ook in de noordelijke Médoc, waar de regen het einde van het seizoen enigszins bemoeilijkte, zijn erg goede wijnen gemaakt. De resultaten zijn hier alleen wat wisselender.

Nicolas Thienpont presenteert zijn 2015's.

Over prijzen gaan we het nog hebben. Maar gesteld dat de Bordelais wijze besluiten nemen dan is Bordeaux 2015 een zeer aantrekkelijk jaar om te kopen. Hierna zullen nog wat postings verschijnen met de grootste aanraders, met korte proefnotities.

No comments: