Thursday, April 20, 2017

Bordeaux 2016, meesterlijke klassieker

Bordeaux 2016 oogstverslag - Een van de indrukwekkendste recente Bordeaux-jaren is 2010. Een “grote klassieker” noemde ik het in het verslag van zes jaar geleden, dat was toen vooral in vergelijking met nouveau riche vintage 2009. Anders dan met 2009 ging het ontstaan van 2010 met horten en stoten, en gaf de wijnmakers een hoop stress. Met Bordeaux 2016 was dat opnieuw het geval.

De parallellen met 2010 zijn opvallend, inclusief het resultaat. In die zin dat er iets groots is gemaakt. Maar het karakter van 2016 is anders: het nieuwe jaar heeft heel veel, maar niet het gewicht van 2010. En dat spreekt aan. Dit is het gaafste jonge jaar dat ik geproefd heb.

Château d'Issan, Margaux, april 2017

Wie inmiddels over 2016 gelezen heeft weet dat het jaar schizofrene trekken had. Eerst alléén maar regen, en daarna alléén maar zon. Daar sta je dan als plant. Maar uiteraard ligt het wat ingewikkelder. En aangezien de weersomstandigheden de aard van een oogst bepalen is het zaak om hier meer in detail naar te kijken.

Het begon allemaal met de ongewone winter van 2015-2016. Die was buitengewoon zacht én heel nat: de eerste drie maanden van het jaar viel er ruim twee keer zoveel regen als gemiddeld! Zo vulden de waterreserves in de bodem zich goed aan na het droge naseizoen van 2015. Maar de hele lente bleef het nat, en in combinatie met de lagere temperaturen kende het jaar 2016 een trage start.

Zorgwekkend was vooral het ontstaan van de schimmelziekte meeldauw. Met de overvloed aan water was dat eenvoudigweg niet tegen te houden. Het betekende, zeker bij de biologisch werkende domeinen, lagere opbrengsten.

Château Margaux, april 2017

Waar je weinig over hoort: lokaal kwam ook in Bordeaux vorstschade voor, zoals in 2016 ook op dramatische wijze gebeurde in noordelijke wijnregio’s. Het Graves-domein De Fieuzal bijvoorbeeld verloor zo een flink deel van zijn oogst. Maar het succesverhaal van 2016 heeft dit local fact volledig overschaduwd.

Het eerste wonder geschiedde rond de bloei


Het goed verlopen van de bloei, en dan met name de bestuiving, de bevruchting en de vruchtzetting, is van groot belang voor het uiteindelijke resultaat. Nat en koud weer tijdens de bloei leidt tot coulure (gebrekkige vruchtzetting) en millerandage (onregelmatige vruchtzetting), wat zowel de kwaliteit als de omvang van de oogst beïnvloedt. Maar… met de bloei was het eindelijk droog!

Château Palmer, Margaux, april 2017

Believe it or not: begin juni, precies tegelijk met de bloei, brak de zon door. De boeren slaakten een zucht van verlichting. De bloei viel 8 dagen later dan in een gemiddeld jaar, en het goede weer was zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de druiven in wording. Tegen het eind van de bloei regende het weliswaar opnieuw, maar tot echte problemen heeft dat niet meer geleid. Ook het grotere aantal pitjes per druif duidt op een geslaagde bevruchting in 2016. En ligt mede aan de basis van een tanninerijk jaar.

Waar de bakken regen aanvankelijk tot grote zorgen hadden geleid, bleek het uiteindelijk een zegen te zijn: de grote waterreserves die zich gevormd hadden zorgden ervoor dat de planten de rest van de zomer konden doorstaan. Want ook die was ongewoon: de zomer van 2016 was in Bordeaux droog, kurkdroog. We schrijven 18 juni. Vanaf die dag was alles anders. Zon, zon, en nog eens zon.

Château Rauzan-Ségla, Margaux, april 2017

Behalve een probleemloze bloei is voor een goede oogst een droge zomer van belang. De droogte zorgt, na verloop van tijd, tot water stress. En dat maakt dat de energie van de plant naar de druiven gaat, en niet naar de loten en de bladeren. Want zo werkt het bij een wijnrank: zodra er een tekort aan water ontstaat stopt als eerste de groei van loten en bladeren, de rijping van de druiven krijgt voorrang.

Door de waterreserves in de grond liet serieuze water stress op zich wachten, de ontwikkeling van de planten, de ‘vegetatieve groei’, liep in de meeste wijngaarden lang door, tot diep in de maand juli. Na het stilvallen van die groei volgde begin augustus de véraison, de groene druiven werden paars.

Château Branaire-Ducru, Saint-Julien, april 2017

Vanaf dat moment begon het Grote Rijpen. Bij aanhoudend droog weer, en voor het eerst dit jaar ook warmer weer: wel zo’n 5 graden Celsius boven wat normaal is voor augustus. Wat bijzonder was: de nachttemperaturen bleven wél op het gemiddelde hangen, naar verhouding laag dus, waarmee het verschil tussen dag- en nachttemperaturen groot was. Ook dat bepaalde de aard van 2016: het heeft bijgedragen aan de vorming van kleurstoffen, en tegelijkertijd de afname van aroma’s en zuurgraad beperkt. Een goede zaak.

Het niveau van water stress nam in de loop van augustus flink toe, en steeds meer ging het terroir tellen: vooral stokken die minder diep wortelen, en planten op minder geschikte bodems hadden het moeilijk. Met de komst van september werd het alleen maar erger. Boeren konden zich nauwelijks meer voorstellen dat zij zich eerder dat jaar zorgen hadden gemaakt over een teveel aan water. Nu was alles omgekeerd. Begin september werd Bordeaux geteisterd door een hittegolf en sinds 1950 was het er niet meer zo warm geweest: op 12 september werd de recordtemperatuur van 37 graden gemeten, in Sauternes.

Tweede dinsdag van september: geluksdag voor Bordeaux


Maar opnieuw toonden de weergoden erbarmen. Toen het er bijna op leek dat de hele oogst zou verschroeien kwam de verlossing: een storm met veel regen arriveerde op dinsdag 13 september, een dag na het hitterecord, en gaf 3 dagen regen. Alles en iedereen haalde opgelucht adem. En dronk.

Château Latour, april 2017

Een kleine week later keerde de zon weer terug: het begin van een lange en mooie nazomer. De relatief koele nachten in september en oktober zorgden voor een gestage en prachtige rijping van de druiven. Een topjaar in de maak, zoveel begon nu wel duidelijk te worden.

De oogst vond plaats over een ongewoon langgerekte periode: iedereen deed wat hem of haar het best leek. Dan gaat het ook om zelfbeheersing. Een enkeling heeft wellicht te laat geoogst, wat ten koste gaat van de zuren en aroma’s in de wijn.

Bordeaux 2016 is een niet te missen jaar


Terroir was belangrijk in 2016: planten op de beste terroirs hebben de water stress het best doorstaan, of zo je wilt: hebben daarvan het meest geprofiteerd. De grote wijnen van de linker oever zijn groots, zowel in de Médoc als in de Graves. Ook op de rechteroever, Saint-Emilion en Pomerol, zijn ronduit geweldige wijnen gemaakt maar het beeld hier net iets wisselender. De top terroirs met veel klei waren hier in het voordeel vergeleken met de mindere terroirs met veel zand.

Château Fonroque, Saint-Emilion, april 2017

Op beide oevers zijn ook wel plaatsen geweest waar de water stress te heftig is geweest. De vroeger rijpende merlot heeft daar meer onder te lijden gehad dan de cabernets. Op het beroemde plateau van Pomerol zijn percelen jeugdige planten gespot waarvan al het groen slap hing, en verdroogde, maar evengoed in Margaux kwam sunburnt merlot voor. Hoewel deze probleemgevallen de opbrengsten wel wat hebben getemperd, was de totale productie vrij ruim dit jaar.

Bordeaux 2016 is in een hoop gevallen spectaculair. Net zoals de grote jaren 2010 en 2015 is het een zeer compleet jaar, met overtuigend fruit en een vitale structuur. Verrassend is dat de totaalindruk klassiek is, het jaar heeft niet de spierbundels van 2010. Dat komt overeen met het wat lagere alcoholpercentage, wat eveneens het gevolg is van de water stress: in een laat stadium heeft die ook de fotosynthese stilgelegd.

Château l'Evangile, Pomerol, april 2017

De aanhoudend goede nazomer met z’n relatief koele nachten heeft er voor gezorgd dat de druiven heel gestaag en mooi hebben kunnen rijpen, met behoud van de zuren. Vooral de cabernets hebben van deze talmende nazomer geprofiteerd. Dat trage heeft gemaakt dat de structuur soms bijna fluwelig is. Analyse laat echter zien dat 2016 veel tannines heeft, meer bijvoorbeeld dan 2015, en dat is verrassend. De ideale rijping heeft ertoe geleid dat deze tannines minder voelbaar zijn. Het jaar zal een lang leven voor zich hebben.

Bordeaux 2016 is een jaar met opvallend veel energie. En bij veruit de meeste geproefde wijnen zijn alle elementen die de 2016’s zo compleet maken goed met elkaar in balans. De wijnen komen heel natuurlijk over. Tijdens de proefweek ging het Bolomey proefteam een paar keer flink uit z’n dak, iets wat bij het proeven van primeurs niet vaak gebeurt. Voor de Bordeaux-liefhebber is dit een jaar om niet te missen.

What's next: de aanraders


In de volgende postings komen de aanraders aan bod. Alle releases zijn te volgen op Bordoverview en op onze speciale Bordeaux 2016 pimeurs-pagina.

Vieux Château Certan, Pomerol, april 2017

Thursday, March 30, 2017

Bordeaux 2016 - daar gaan we weer!

Bordeaux 2016 primeurs - Zondag, 2 april, vertrekken collega Jan en ik naar Bordeaux voor opnieuw een moordend schema dat feestelijk begint zondagavond op Château Guiraud, en doorgaat tot vrijdag de 7e even na lunch. Dan zijn we vijf dagen proeven en vele vele primeurs verder, en zullen we weten of Bordeaux 2016 inderdaad zo goed is als er wordt beweerd. We zijn benieuwd.

Onze avonturen zijn het snelst te volgen op Twitter. Een paar keer per dag zullen we een (t)weetje plaatsen. Als dat lukt althans, rennend tussen het ene en het andere château. Nu is dat wat overdreven, we hebben namelijk alle clutter uit het schema weggegooid, zodat we niet steeds met twee wielen door de bocht hoeven. Dat is namelijk vervelend, en ook niet ongevaarlijk op die landweggetjes.

Uiteindelijk delen we onze bevindingen over Bordeaux 2016 op dit blog, en ook met een artikel - zoals elk jaar sinds de jaargang 2009 - in het prachtblad WineLife.

Bordeaux 2016 highlights per dag

Maandagochtend zijn we in Margaux en dan bezoeken we natuurlijk Château Margaux en Palmer. En gaan we langs bij Rauzan Ségla, d'Issan, Brane Cantenac, Giscours en Du Tertre, en natuurlijk Clos du Jaugueyron. De overige Margaux's proeven we elders. Na een lunch met vooral heel veel oesters - verwacht ik - gaan we 's middags langs alle grote Saint-Juliens.

Op dinsdagochtend rijden we vroeg naar het noorden en staat Saint-Estèphe centraal. Waarna we afzakken naar Pauillac voor de beide Rothschilds, gevolgd door een lunch op Pontet-Canet. 's Middags nog meer Pauillacs, beide Pichons, en ook Latour waar we naast de 2016 primeurs ook de Latour 2005 gaan proeven. Dat is laatste wijn die dag, dus ik denk dat ik de spuugemmer maar even oversla.

Dan naar de rechteroever

Woensdag voor het eerst naar de rechteroever: Saint-Emilion. Ausone, Clos Fourtet, Canon etc., lunch bij de food truck op Fonroque. Daar zijn nog veel meer wijnmakers, uit allerlei andere streken. Zo ook Eddy en Mileine Oosterlinck van Domaine de Juchepie, met hun meesterlijke Coteaux de Layon. Ook gaan we langs op Canon-la-Gaffelière, en bij Jean-Luc Thunevin. En toch ook nog maar even langs Pavie en Angélus.

Donderdag Pomerol plus hoekje Saint-Emilion. Eén line-up van grote namen: La Conseillante, l'Evangile, l'Eglise-Clinet, Petrus, Le Pin, Lafleur, Figeac, Cheval Blanc, Vieux Château Certan... stevige dag dus.

Op vrijdag de afsluiting: Pessac-Léognan, met naast Haut-Brion en La Mission Haut-Brion ook de favorieten Haut-Bailly en Domaine de Chevalier. En niet te vergeten Smith-Haut-Lafitte. Het is duidelijk, we gaan een zware week tegemoet.

Sauternes slaan we niet over, maar proeven we wel buiten Sauternes. Allemaal op een rij, om de wijnen goed te kunnen vergelijken. By the way, Guiraud 2016 is dit jaar al vóór de primeur-week uitgekomen, met dezelfde prijs als in voorgaande jaren.

De Bordeaux 2016 campagne

Zodra we terug zijn zullen de eerste wijnen uitkomen. En dat gaat dan door tot in juni. Alle releases zijn weer te volgen op Bordoverview en op onze speciale Bordeaux 2016 pimeurs-pagina. To be continued.